Sitede ara

İçeriğe geç

I/O Modülü Nedir? WAGO I/O Modülleri ve Seçim Rehberi

WAGO 750/753 ve 750 XTR modüler I/O istasyonları

I/O modülü, sensörlerden gelen bilgiyi kontrol sistemine taşır ve kontrol sisteminin komutlarını sahadaki çıkışlara iletir. Bir butonun basılı olup olmadığı, tankın seviyesi, sıcaklık veya bir valfin açma komutu farklı I/O türleriyle işlenir. Doğru seçim; sinyalin türüne, kanal sayısına, haberleşmeye ve çalışma ortamına bağlıdır.

WAGO I/O ailesinde pano içi uygulamalar için 750/753, zorlu çevre koşulları için 750 XTR, doğrudan sahaya yerleştirilen IP67 çözümler için 765 I/O System Field bulunur. Önce bu ailelerin farklarına, ardından modüllerin görevlerine ve örnek ürün kodlarına bakalım.

WAGO 750/753 modüler I/O istasyonu

750 / 753

Pano içi · Modüler I/O

Çok sayıda sinyal türü; 753 serisinde sökülebilir saha bağlantısı.

WAGO 750 XTR modüler I/O istasyonu

750 XTR

Zorlu çevre koşulları

Sıcaklık, titreşim, darbe ve elektromanyetik ortam dayanımı.

WAGO 765 I/O System Field saha modülleri

765 I/O System Field

Saha yerleşimi · IP67

Dijital I/O, IO-Link master, hub ve dönüştürücü seçenekleri.

I/O modülü nedir, nasıl çalışır?

I/O, İngilizce Input/Output ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede giriş/çıkış veya G/Ç olarak kullanılır. Buradaki yön, kontrolörün bakış açısından tanımlanır. Sensörden PLC’ye gelen bilgi giriş, PLC’den sahaya gönderilen komut çıkıştır.

Örneğin bir tankta seviye sensörü ölçüm yapar. Analog giriş modülü bu sinyali sayısal bir değere dönüştürür. PLC programı değeri belirlenen sınırla karşılaştırır; gerekli olduğunda dijital çıkış üzerinden bir kumanda devresine açma veya kapama komutu verir. Modülün işi sinyali almak ya da vermek, kontrol programının işi ise ne yapılacağına karar vermektir.

01Sensör / butonSahadaki bilgi
02Giriş modülüDI veya AI
03PLC programıKarar ve işlem
04Çıkış modülüDO veya AO
05Aktüatör / sürücüKomutun uygulanması

PLC, kuplör ve I/O modülü arasındaki fark

PLC/kontrolör programı çalıştırır. Fieldbus kuplörü, I/O istasyonunu üst kontrol sisteminin haberleşme ağına bağlar. I/O modülleri ise sahadaki elektriksel sinyalleri işler. Bir remote I/O istasyonunun başında kuplör bulunması, o istasyonun bağımsız bir PLC programı çalıştırdığı anlamına gelmez.

Modüler bir 750/753 istasyonunda kuplör veya uyumlu kontrolör, ihtiyaç duyulan giriş/çıkış modülleri, gerekli besleme/segment elemanları ve sonlandırma modülü birlikte planlanır. Tek bir I/O modülü genellikle bu istasyonun parçasıdır. Kontrolör seçimi için PLC nedir ve I/O ihtiyacına göre nasıl seçilir? yazısına da bakabilirsiniz.

WAGO I/O aileleri: 750, 753, XTR ve Field karşılaştırması

WAGO, 750 ve 753 serilerini aynı sistem ailesi altında sunar. İkisini ayrı satırlarda göstermek, bağlantı farkını daha anlaşılır kılar. Aşağıdaki tablo güncel ana I/O ailelerini kapsar; yüzlerce ürün kodunun tamamı yerine her aileyi ve seçim mantığını gösterir.

WAGO ana I/O ailelerinin karşılaştırması
Seri / aile Yerleşim Ayırt edici özellik Hangi ihtiyaçta?
750 Pano içi · IP20 Modüler yapı, geniş sinyal ve işlev portföyü Standart pano uygulamalarında farklı I/O türlerini bir istasyonda toplama
753 Pano içi · IP20 Sökülebilir saha bağlantısı; 750/753 sistem ailesi Bakımda saha bağlantılarının ayrılabilmesi önemliyse
750 XTR Korunan pano/mahfaza içinde Zorlu sıcaklık, titreşim, darbe ve EMC koşulları Çevre şartları standart ürün sınırlarını aşıyorsa
765 Field Doğrudan saha · IP67 Blok gövde; protokole ve işleve göre cihaz çeşitleri Sinyalleri saha elemanlarına yakın toplamak gerekiyorsa

750 ile 753 arasındaki temel fark bağlantı yapısıdır. 753 serisinde saha kablolaması sökülebilir bağlantı parçasındadır. Böylece uygun bakım prosedürüyle elektronik modül değiştirilirken saha bağlantılarını tek tek yeniden hazırlama ihtiyacı azalır. Bu özellik, modülün enerji altında değiştirilebileceği anlamına gelmez. Her 750 modülünün bire bir 753 karşılığı olduğu da varsayılmamalıdır.

WAGO 750-430 Dijital giriş
WAGO 750-430

Dijital giriş

8 DI · 24 V DC · 3 ms

Buton ve uygun anahtarlama sensörlerinin durumunu okur.

WAGO 753-430 Sökülebilir bağlantılı DI
WAGO 753-430

Sökülebilir bağlantılı DI

8 DI · 24 V DC · 3 ms

Saha kablolarının sökülebilir bağlantı parçasında kalmasını sağlar.

WAGO 750-1405/040-000 XTR dijital giriş
WAGO 750-1405/040-000

XTR dijital giriş

16 DI · 24 V DC · 3 ms

Zorlu çevre koşulları için XTR dijital giriş örneği.

XTR ile IP67 aynı şey değildir. XTR ailesinin farkı sıcaklık, titreşim, darbe ve elektromanyetik ortam dayanımıdır. WAGO, aile için −40…+70 °C çalışma aralığı belirtir; seçilen ürünün ve tüm istasyonun koşulları kendi belgelerinden kontrol edilir. Pano dışında su ve toza karşı koruma gereksinimi varsa Field ailesinin IP67 yapısı ayrıca değerlendirilir. XTR modülü doğrudan yağmur altında kullanılacak bir saha kutusu olarak düşünülmemelidir.

Field ailesinde protokol ürün koduyla belirlenir. PROFINET, EtherNet/IP ve EtherCAT seçeneklerinin aynı cihazda birlikte bulunduğu varsayılmaz. Dijital saha modülleri, IO-Link master’lar, hub’lar ve analog IO-Link dönüştürücüler farklı görevleri üstlenir. IO-Link hub, PLC ağına doğrudan bağlanan bir master değildir.

Hangi I/O modülü ne işe yarar?

Aile seçimi modülün nerede çalışacağını belirler. İşlev seçimi ise hangi sinyali işleyeceğini belirler. Pano içinde aynı istasyonda dijital giriş, analog çıkış, sıcaklık ve haberleşme modülleri bulunabilir; izin verilen kombinasyon kuplör/kontrolör ve modül belgelerine göre doğrulanır.

I/O modül türleri ve seçim ölçütleri
İşlev İşlediği bilgi Seçimde bakılacaklar
Dijital giriş (DI) Açık/kapalı; var/yok Gerilim, giriş tipi, filtre süresi, kanal sayısı
Dijital çıkış (DO) Açma/kapama komutu Transistör/röle, yük gerilimi ve akımı, grup sınırları
Analog giriş (AI) Akım veya gerilim ölçümü 4–20 mA / 0–10 V gibi aralık, bağlantı, izolasyon, doğruluk
Analog çıkış (AO) Sürekli değişen referans Çıkış aralığı, yük, çözünürlük, güncelleme süresi
RTD / termokupl Doğrudan sıcaklık sensörü Sensör türü, tel sayısı, ölçüm aralığı, kompanzasyon
Sayaç / enkoder / SSI Darbe, frekans veya konum Arayüz, sinyal seviyesi, frekans, veri biçimi
PWM / konumlama / valf Özel kumanda sinyalleri Yük, frekans, çalışma modu, yazılım desteği
Güç / enerji ölçümü Elektriksel ölçümler Gerilim, akım girişi, trafo oranı, ölçüm kapsamı
Seri / IO-Link / bina arayüzü Cihaz haberleşmesi Protokol, master/device rolü, veri boyutu, yapılandırma
Ex i / F-I/O Özel koruma veya güvenlik sinyalleri Uygulama mimarisi, ürün onayı, sistem uyumluluğu
Besleme / segment / sonlandırma İstasyon altyapısı Potansiyel grupları, enerji bütçesi, istasyon düzeni

Dijital giriş ve çıkış modülleri

DI (Digital Input), açık/kapalı gibi iki durumlu bilgiyi okur. Buton, limit anahtarı veya uygun çıkışa sahip yaklaşım sensörü buna örnektir. DO (Digital Output), uygun gerilim ve akım sınırları içinde bir yükün kumandasını yapar. Transistör çıkış, röle çıkış ve farklı gerilim seçenekleri aynı uygulamaya rastgele takılamaz.

WAGO 750-430 Dijital giriş
WAGO 750-430

Dijital giriş

8 DI · 24 V DC · 3 ms

Buton ve uygun anahtarlama sensörlerinin durumunu okur.

WAGO 750-530 Dijital çıkış
WAGO 750-530

Dijital çıkış

8 DO · 24 V DC · 0,5 A

Uygun yük veya ara kumanda devresine açma/kapama komutu verir.

Örneğin 750-430’un 3 ms giriş filtresi, çok kısa darbeleri saymak için seçim yaparken dikkate alınmalıdır. 750-530’un kanal başına 0,5 A çıkış değeri ise motorun güç beslemesi anlamına gelmez; kumanda edilecek yükün çalışma ve ilk kalkış akımı, modülün toplam yük sınırları ve gerekli ara devre birlikte kontrol edilir.

Analog giriş, analog çıkış ve sıcaklık modülleri

AI (Analog Input) sürekli değişen bir ölçümü okur; AO (Analog Output) bir ayar değerini sahaya gönderir. 4–20 mA basınç transmitter’i için akım girişi, 0–10 V referans isteyen bir sürücü için gerilim çıkışı gerekir. Pt100 veya termokupl gibi doğrudan sıcaklık sensörleri ise sensör türüne uygun ölçüm modülü ister.

WAGO 750-455 Analog akım girişi
WAGO 750-455

Analog akım girişi

4 AI · 4–20 mA

Basınç ve seviye transmitter’lerinin akım sinyalini okur.

WAGO 750-559 Analog gerilim çıkışı
WAGO 750-559

Analog gerilim çıkışı

4 AO · 0–10 V

Uyumlu sürücü veya aktüatöre analog referans gönderir.

WAGO 750-461 Pt100 / RTD girişi
WAGO 750-461

Pt100 / RTD girişi

2 AI · Pt100

Doğrudan direnç tipi sıcaklık sensörü ölçümü için kullanılır.

WAGO 750-469 Termokupl girişi
WAGO 750-469

Termokupl girişi

2 AI · K tipi · teşhis

K tipi termokuplun sıcaklık sinyalini işler.

Bir sıcaklık transmitter’i zaten 4–20 mA çıkış veriyorsa PLC tarafında uygun akım girişi kullanılır; doğrudan Pt100 sensörü okunacaksa RTD girişi gerekir. “Sıcaklık ölçüyorum” bilgisi tek başına yeterli değildir. Sensör çıkışı ve bağlantı şekli bilinmelidir. 4–20 mA ve 0–10 V arasındaki farklar, analog kanal seçiminin sonraki adımıdır.

Sayaç, PWM, enerji ölçümü ve seri haberleşme

Her sinyal standart DI veya AI ile doğru biçimde işlenmez. Hızlı darbe sayımı için sayaç; belirli bir darbe oranıyla kumanda için PWM; enerji verilerini toplamak için güç ölçüm; seri cihazları bağlamak için haberleşme modülü gerekir. Enkoder/SSI, konumlama, step motor ve oransal valf uygulamalarına yönelik özel modüller de 750 sisteminin işlev portföyündedir.

WAGO 750-404 Yukarı/aşağı sayaç
WAGO 750-404

Yukarı/aşağı sayaç

Darbe sayımı

Darbe tabanlı sayım uygulamalarında kullanılır; frekans ve arayüz kontrol edilir.

WAGO 750-677 PWM çıkışı
WAGO 750-677

PWM çıkışı

4 kanal · 24 V DC · 0,2 A

Darbe genişlik oranıyla kumanda sağlar; ayarlanabilir, 20 kHz’e kadar.

WAGO 750-494 Üç faz güç ölçümü
WAGO 750-494

Üç faz güç ölçümü

480 V AC · 1 A

Elektriksel ölçümleri I/O istasyonuna taşır; akım trafosu ve bağlantı koşulları kontrol edilir.

WAGO 750-652 Seri haberleşme
WAGO 750-652

Seri haberleşme

RS-232 / RS-485

Seri arayüzlü cihazları istasyona bağlar; protokol işlevi ayrıca planlanır.

Seri arayüz ile protokolü ayırmak önemlidir. RS-485 elektriksel arayüzdür; Modbus RTU bir haberleşme protokolüdür. 750-652 seçildiğinde uygulamanın protokol işlevi, yazılım desteği ve kuplör/kontrolör uyumluluğu ayrıca belirlenir. Modbus RTU ve Modbus TCP karşılaştırması bu ayrımı açıklar.

IO-Link, DALI ve KNX modülleri

IO-Link master, uyumlu sensör ve aktüatörlerden proses verisi, parametre ve teşhis bilgisi alışverişi için kullanılır. DALI ve KNX arayüzleri ise bina otomasyonundaki ilgili haberleşme hatlarının I/O sistemine entegrasyonuna hizmet eder. Bu modüller aynı sokete takılan genel amaçlı analog girişler gibi değerlendirilmez.

WAGO 750-1657 IO-Link master
WAGO 750-1657

IO-Link master

4 IO-Link portu

IO-Link cihazlarını 750 sistemine bağlar.

WAGO 753-647 DALI Multi-Master
WAGO 753-647

DALI Multi-Master

DALI arayüzü

DALI aydınlatma hattını otomasyon sistemine entegre eder.

WAGO 753-1646 KNX TP Secure
WAGO 753-1646

KNX TP Secure

KNX arayüzü

KNX TP ve Data Secure destekli bina otomasyonu entegrasyonu için kullanılır.

Saha tipi dijital modül, IO-Link master ve hub

WAGO 765-1102/100-000 Field dijital I/O
WAGO 765-1102/100-000

Field dijital I/O

16 kanal · PROFINET

Sahadaki dijital sinyalleri PROFINET ağına taşır; 8 M12 bağlantı.

WAGO 765-4101/100-000 Field IO-Link master
WAGO 765-4101/100-000

Field IO-Link master

8 port · Class A · PROFINET

IO-Link cihazlarını saha seviyesinde PROFINET ağına bağlar.

WAGO 765-1702/200-000 IO-Link hub
WAGO 765-1702/200-000

IO-Link hub

8 dijital kanal · Class A

Dijital sinyalleri bir IO-Link master portu üzerinden toplar/dağıtır; 8 M8 bağlantı.

Bu üç cihazın seçim soruları farklıdır: PLC ağına doğrudan dijital sinyal mi taşınacak, IO-Link cihazları mı bağlanacak, yoksa mevcut bir IO-Link portu üzerinden dijital kanal sayısı mı artırılacak? Analog IO-Link dönüştürücü ise uygun analog/sıcaklık sinyalini IO-Link üzerinden iletmek için değerlendirilir. Dönüştürücünün desteklediği giriş/çıkış tipi kendi ürün kodunda kontrol edilir.

Besleme, sonlandırma, Ex i ve fonksiyonel güvenlik

WAGO 750-602 Besleme modülü
WAGO 750-602

Besleme modülü

24 V DC

İstasyonun saha beslemesi/potansiyel grubu düzeninde kullanılır.

WAGO 750-600 Sonlandırma modülü
WAGO 750-600

Sonlandırma modülü

İstasyon sonu

Modüler istasyonun sonunda bulunur; giriş/çıkış kanalı sağlamaz.

Besleme ve segment modülleri, istasyonun potansiyel gruplarını ve enerji dağıtımını düzenler; ek ölçüm kanalı sağlamaz. Sonlandırma modülü de istasyonun parçasıdır. Yalnızca “kaç giriş ve çıkış gerekiyor?” sorusuyla hazırlanan sipariş listesi bu elemanları eksik bırakabilir.

Ex i modülleri patlayıcı ortamlarla ilgili kendinden emniyetli sinyal devreleri için, F-I/O/PROFIsafe modülleri ise fonksiyonel güvenlik uygulamaları için seçilir. Bu iki işlev farklıdır. Standart dijital giriş, güvenlik girişi yerine geçmez; XTR etiketi de tek başına Ex i veya fonksiyonel güvenlik uygunluğu sağlamaz. İlgili sistem mimarisi, ürün onayı ve uygulama şartları birlikte doğrulanmalıdır.

I/O modülü seçerken hangi sırayla ilerlemeli?

  1. Sinyal listesini çıkarın. Her nokta için DI, DO, AI, AO, RTD, termokupl, sayaç veya haberleşme ihtiyacını yazın. Sensörün yalnızca görevini değil elektriksel çıkışını da kaydedin.
  2. Elektriksel değerleri netleştirin. Gerilim, akım, PNP/NPN veya kaynaklayan/batan yapı, sensör beslemesi, iki/üç/dört telli bağlantı ve izolasyon ihtiyacını belirleyin.
  3. Kanalları türüne göre sayın. Toplam kanal yerine her sinyal türünün adedini çıkarın. Planlanan genişlemeye uygun boş kanal veya modül alanı bırakın; her proje için aynı yedek oranını kullanmayın.
  4. Yerleşime göre aileyi seçin. Pano içi 750/753, çevre dayanımı gereken noktalar XTR, doğrudan saha yerleşimi Field için değerlendirilir. IP sınıfını sıcaklık dayanımıyla karıştırmayın.
  5. PLC ağıyla eşleştirin. Kuplörün veya Field cihazının PROFINET, EtherCAT, EtherNet/IP ya da ihtiyaç duyulan diğer protokolü desteklediğini doğrulayın. Uygun cihaz tanım dosyası ve mühendislik yazılımı desteğini kontrol edin.
  6. Hız ve ölçüm kalitesini kontrol edin. Giriş filtresi, dönüşüm süresi, örnekleme/güncelleme hızı, çözünürlük ve ölçüm hatası ayrı değerlerdir. Daha çok bit her durumda daha doğru veya daha hızlı ölçüm demek değildir.
  7. İstasyonun tamamını hesaplayın. Sistem beslemesi, saha beslemesi, güç kontaklarının kapasitesi, kanal/grup akımları, modül sayısı ve proses veri boyutu sınırlarını değerlendirin.
  8. Bakım ve uygunluğu tamamlayın. Kabloya erişim, yedek parça, teşhis ihtiyacı, ürün onayları ve devreye alma parametreleriyle son kontrolü yapın. Nihai listeyi tam ürün kodlarıyla oluşturun.

Örnek: bir tank sistemi için I/O listesi

Aşağıdaki örnek bir kanal hesabıdır; hazır elektrik projesi veya doğrulanmış istasyon konfigürasyonu değildir. Sensör ve yüklerin belirtilen sinyalleri verdiği, standart bir pano içi ortam bulunduğu varsayılmıştır.

Örnek tank uygulaması: sinyalden modüle
Saha sinyali İhtiyaç Örnek modül Kanal hesabı
6 adet 24 V DC durum sinyali 6 DI 750-430 1 × 8 DI; 2 boş
4 uygun 24 V DC kumanda yükü 4 DO 750-530 1 × 8 DO; 4 boş
5 adet 4–20 mA transmitter 5 AI 750-455 2 × 4 AI; 3 boş
2 adet doğrudan Pt100 2 RTD 750-461 1 × 2 RTD; boş kanal yok

Bu listede toplam 17 sinyal noktası vardır; ancak tek tip 17 kanallı bir modül seçilmez. Giriş, çıkış ve sıcaklık kanalları ayrı gruplardır. Örnek modüllerde toplam 26 kanal elde edilir: 8 DI, 8 DO, 8 AI ve 2 RTD. Boşta kalan kanalların gelecekteki ihtiyaçla aynı sinyal türünde olması gerekir. Ayrıca uygun kuplör/kontrolör, sonlandırma ve hesapla belirlenen besleme elemanları eklenir.

Aynı ölçümler sahaya dağılmışsa kablo güzergahı ve yerel besleme nedeniyle remote I/O veya Field mimarisi daha uygun olabilir. Karar, yalnızca modül fiyatıyla verilmez; bağlantı, pano, kablo, devreye alma ve bakım işi birlikte değerlendirilir.

I/O modülleri hakkında sık sorulan sorular

Her WAGO I/O modülü her PLC ile çalışır mı?

Doğrudan ve koşulsuz olarak hayır. Üst PLC’nin desteklediği protokole uygun kuplör veya saha cihazı, modül desteği, cihaz tanım dosyası ve yazılım sürümü birlikte kontrol edilmelidir. Protokol bağımsız sistem yaklaşımı, tek bir kuplörün bütün protokolleri desteklediği anlamına gelmez.

Analog girişe dijital sensör bağlanır mı?

Yalnızca modül böyle bir çalışma şeklini açıkça destekliyorsa değerlendirilir. Standart seçimde iki durumlu sensör DI’ye, 4–20 mA veya 0–10 V ölçüm çıkışı uygun AI’ye bağlanır. Fiziksel bağlantının yapılabilmesi, elektriksel ve işlevsel uyumluluk anlamına gelmez.

Remote I/O ile IO-Link aynı şey mi?

Hayır. Remote I/O, giriş ve çıkışların kontrolörden uzakta toplanmasına ilişkin mimaridir. IO-Link, master ile sensör/aktüatör arasındaki noktadan noktaya haberleşmedir. Bir remote I/O istasyonu içinde IO-Link master bulunabilir.

I/O modülü seçmek için hangi bilgiler gönderilmeli?

PLC modeli ve protokolü, sinyal listesi, kanal sayıları, sensör/aktüatör ürün bilgileri, ortam sıcaklığı, montaj yeri, IP ihtiyacı ve varsa Ex/güvenlik şartları yeterli bir başlangıç oluşturur. Mevcut sistem genişletilecekse kuplörün ve takılı modüllerin tam kodları da eklenmelidir.

Projeniz için I/O listesini netleştirelim

Ölçülecek sinyalleri, kumanda edilecek yükleri ve PLC haberleşmesini paylaşarak uygun WAGO ailesi ve modül seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.

WAGO Türkiye ile iletişime geçin